Geweldenaar

Ayreon kwam deze week op de eerste plaats binnen in de Album Top 100. Daar valt wel wat op af te dingen: voor die eerste plaats zijn niet zo heel veel verkopen meer nodig als pakweg twee decennia geleden, én in die eerste week tellen meteen alle pre-orders mee. En toch is het bijzonder dat een progplaat dat haalt. Het toont aan dat Lucassen in de loop der jaren zulk goed werk heeft afgeleverd dat velen het album bij voorbaat willen aanschaffen.

De afgelopen jaren hield Lucassen zich bezig met andere projecten als The Gentle Storm en rereleases van onder andere de vroege coversplaat Strange Hobby. Maar een paar maanden geleden verschenen de eerste teasers wie bijdragen zouden leveren aan het nieuwe Ayreon-album. De voorpret werd flink opgevoerd toen duidelijk werd dat er weer een ronduit indrukwekkend lijstje vocalisten meedeed: James LaBrie (Dream Theater), Tommy Giles Rogers (Between the Buried And Me), Simone Simons (Epica), Mike Mills (Toehider), Floor Jansen (Nightwish), Hansi Kürsch (Blind Guardian), Michael Eriksen (Circus Maximus), Tobias Sammet (Edguy, Avantasia), Nils K. Rue (Pagan’s Mind), Zaher Zorgati (Myrath), Tommy Karevik (Kamelot) en Russell Allen (Symphony X).

Instrumentaal wordt het grootste deel gedaan door Lucassen zelf, samen met vaste Ayreonkrachten als Ed Warby (drums), Joost van de Broek (toetsen), Ben Mathot (viool), Maaike Petersen (cello) en Jeroen Goossens (houtblazers). En om het lijstje in stijl af te sluiten: er zijn speciale bijdragen van Paul Gilbert (Mr. Big), Guthrie Govan (The Aristocrats, Asia, Steven Wilson), Marcel Coenen (Sun Caged) en Marillion’s Mark Kelly (Marillion).

Dat is een enorme bak namen, maar juist bij Ayreon zijn ze stuk voor stuk essentieel. Lucassen heeft een eigen stijl die ook op The Source weer volledig hoorbaar is, maar daarbinnen laat hij anderen veel ruimte om hun eigen stukken in te kleuren. Een groot deel van de vocalisten komt al in de openingtrack voorbij. “The Day That The World Breaks Down” duurt ook doodleuk twaalf minuten en bevat folky elementen, progmetalstukken en fraaie, bijna Beatlesque harmonieën. Eigenlijk komt er in stijlen al een compleet Ayreon-album voorbij op het openingsnummer.

Het verhaal is een sci-fi epos zoals we dat van Lucassen gewend zijn. De mensheid bewoont de planeet Alpha, die ten onder lijkt te gaan. Met behulp van computers – ‘The Frame’ – hopen ze het tij te keren, maar dat pakt verkeerd uit. The Frame besluit dat de planeet beter af is zonder de mensheid…

Dat is de basis voor een muzikale reis langs zeventien nummers in vier hoofdstukken, waarin steeds weer meerdere vocalisten te horen zijn. Allemaal heel erg Ayreon, maar tegelijkertijd met Arabische klanken én operateske zang in “Death Cry Of A Race”, gevolgd door bij uitstek een classic rocktrack als “Into The Ocean”. “The Source Will Flow” doet heel sterk aan een ingetogen Pink Floyd denken, waarna “Journey To Forever” een bombastische en folky up-tempo track is. Ik kan er eerlijk gezegd met mijn pet niet bij hoe hij dat iedere keer weer flikt, zo’n eigen stijl en tegelijkertijd zoveel variatie.

Volgens mij is er maar één muzikant in de prog die op dezelfde manier ambitie en klasse weet vast te houden in projecten die bijna per definitie riskant zijn, al was het maar door hun omvang: Devin Townsend. Dream Theater probeerde het met The Astonishing en slaagde er uiteindelijk slechts deels in, simpelweg omdat het volledige dubbelalbum een wel erg lange zit is.

U begrijpt: zo niet bij Ayreon. The Source is volledig geslaagd. Alweer. Arjen Lucassen, geweldenaar.

Ayreon – The Source
(Music Theories Recordings/Mascot)

http://www.arjenlucassen.com
Arjen Lucassen op YouTube https://www.youtube.com/user/ArjenALucassen